Introductie - 10 min

Hacken

Vertel de leerlingen dat jullie het gaan hebben over hacken. Wat is hacken? Waarom zou je het doen? En mag dat eigenlijk wel?

Introductievragen

1. Is het je wel eens overkomen dat jij of iemand die je kent werd gehackt?
2. Wat heb je gedaan om dit op te lossen?
3. Wat doen jullie om hacken van jullie account tegen te gaan?
4. Heb je wel eens ingelogd op een account dat niet van jou was?
5. Heb je zelf wel eens gehackt? Waarom deed je dat?

Leuk om samen uit te proberen!

Ga met de klas naar de wachtwoordkraaktest van Veiliginternetten.nl. Laat iemand uit de klas de tekens tellen van zijn of haar meest gebruikte wachtwoord en vul samen de test in. Hoe veilig is dat wachtwoord eigenlijk? Ligt het aan verschillende soorten tekens of juist de hoeveelheid tekens? Vertel dat het gemakkelijk en veilig is een wachtZIN te maken. Deze kun je goed onthouden en er zitten spaties tussen de woorden die bijna niet te kraken zijn!

Cyberpesten

Vertel de leerlingen dat jullie het gaan hebben over cyberpesten. Hoe verschilt cyberpesten van andere vormen van pesten, welke gevolgen kan het hebben en wat kun je er tegen doen?

Introductievragen

1. Hoe verschilt cyberpesten denk je van andere vormen van pesten?
2. Op welke soorten sociale media ben je weleens cyberpesten tegengekomen?
3. Moet je iets terugdoen als je online gepest wordt?
4. Was het vroeger of nu gemakkelijker voor ouders en leerkrachten om te weten wanneer er iemand gepest wordt?
5. Wat zou je kunnen doen om cyberpesten te voorkomen?

Optioneel

Laat leerlingen een papier pakken en uitrekenen hoe snel een nare ‘meme’ over iemand zich kan verspreiden als iedereen in een klas het weer doorstuurt, en die mensen het weer doorsturen, en die mensen het weer doorsturen, etc. Hoe snel gaat dat denk je? Maak het bruggetje naar 'viral' gaan van een bericht, foto of video.

Kern - 30 min

Start de quest op het digibord. Geef aan dat jullie nu gaan starten met de game en bespreek regels die passen bij jouw klas wanneer jullie klassikaal een spel op het digibord spelen. Kijk naar onder het kopje "tips" voor extra uitleg over de les op het digibord.

Hoe maak ik de les interactiever?

1. Tijdens de quest zullen er keuzes gemaakt moeten worden. Je kunt ervoor kiezen om een actieve werkvorm daarbij te gebruiken. Bijvoorbeeld: Als je denkt dat we rechts moeten gaan, mag je gaan staan. Als je denkt dat we rechtdoor moeten, dan mag je blijven zitten op je stoel. En als je denkt dat we links moeten, dan mag je op de grond gaan zitten.
2. Doe de klassenactiviteiten!

Klasactiviteiten in de quest

Als leerkracht kun je kiezen of je de activiteiten wilt doen (tijdens de quest). Je kunt de vragen natuurlijk ook op een ander moment bespreken!

De volgende vragen worden door Koi aangeboden als klassikale activiteiten (zie illustratie):

Cyberpesten

Wat zouden redenen kunnen zijn voor iemand om te gaan cyberpesten? Suggesties:

1. Bang om zelf gepest te worden en dus bij het andere ‘kamp’ aansluiten.
2. Boos of verdrietig zijn en zich af willen reageren om beter te voelen.

Hacken

Sanne is nu aan het hacken, omdat ze gepest wordt. Maar wat zouden jullie een reden vinden om te gaan hacken?

Suggesties:

1. Om te kijken of een website wel veilig is.
2. Om geld te jatten
3. Nieuwsgierigheid
4. Erkenning of waardering
5. Gewoon heel tof
6. “Hij heeft vast ook wel eens iemand gehackt”
7. “Hij had een slecht wachtwoord”
8. “Het is niet onze schuld dat hij zijn computer/account niet beveiligt”
9. “Er zijn toch geen slachtoffers”
10. “Er is toch geen (financiële) schade”
11. “Het is niet alsof we iets kapot maken”
12. “Hier leert hij weer van”
13. “Het is maar een geintje”
14. “Ik doe niks fout”
15. “De hele klas doet mee” (groepsdruk)

Wat zouden de gevolgen van hacken kunnen zijn?

1. Halt / taakstraf
2. Schadevergoeding betalen
3. Boete! Kan behoorlijk oplopen..
4. Van school gestuurd worden
5. Naar de rechter
6. Aangifte tegen jou bij politie: strafblad
7. Geen zakgeld krijgen
8. Vrienden kwijtraken
9. Huisarrest
10. Iemand verdrietig hebben gemaakt
11. Een slecht geweten
12. Account verbannen op xbox/PS/steam etc.
13. Excuus aanbieden aan slachtoffer

Puzzels en Energizers

Naast klassenactiviteiten zitten er in iedere klassenquest ook minimaal 1 puzzel en energizer. De puzzel en de oplossing kun je terugvinden in bijlage 1.

De energizer in deze quest is “Ga staan als…”. In de quest worden jullie stapje voor stapje meegenomen in de regels van dit spel. Maar je kunt ze hier ook teruglezen:

Ga allemaal zitten en ga staan als: Je vindt dat Sanne de school en haar klas terug mag pakken omdat ze gepest wordt. Bespreek waarom je bent gaan staan of blijven zitten.

Wat valt voor jullie eigenlijk onder online pesten? Ga allemaal weer zitten, en ga staan als: Je wel eens online gepest bent. Bespreek waarom je bent gaan staan of blijven zitten.

Ga daarna weer allemaal zitten, en ga staan als: Jij wel eens iemand online hebt gepest. Dit is echt super belangrijk om met elkaar te bespreken, klas!

Afsluiting - 10 min

Hacken

Wat kun je doen om te zorgen dat je niet makkelijk gehackt kunt worden?

Afsluitende vragen

Wat kun je doen om te zorgen dat je niet makkelijk gehackt kunt worden?

Antwoord:

1. Zorgen voor een goed wachtwoord, of beter nog, een wachtZIN!
2. Zorgen voor verschillende wachtwoorden bij verschillende accounts
3. Zorgen voor tweestapsverificatie
4. Je wachtwoord nooit met iemand delen!
5. Gebruikmaken van een virusscanner
6. Gebruikmaken van een firewall

Wat mag je wel doen als je goed bent in hacken? Wat kun je met die vaardigheden?

Antwoord:

1. Ethisch hacker / White hat hacker worden om ervoor te zorgen dat bedrijven of personen weten waar ze niet goed beschermd zijn en daar iets aan kunnen doen.
2. Bij HackShield een account aanmaken.

Cyberpesten

Vraag de leerlingen wat ze hebben geleerd. Kunnen ze vertellen wat er met Sanne aan de hand was?

Extra verdieping Cyberpesten – Wat kun jij doen? (5 min)

Doel: Leerlingen worden zich ervan bewust dat cyberpesten ook henzelf of iemand in hun omgeving kan overkomen. Ze ontdekken wat ze in zo'n situatie zelf kunnen doen en waarom deze acties helpen.

Leg de volgende situatie voor:

Stel: iemand maakt een vervelende opmerking over jou in de groepsapp. Andere kinderen reageren erop en doen mee.

Bespreek kort met de klas:

Zou zoiets ook bij jou of iemand die je kent kunnen gebeuren?

1. Wat zou er kunnen gebeuren als steeds meer kinderen meedoen of niemand er iets van zegt?

Wat zou jij zelf kunnen doen als dit jou overkomt?

Mogelijke antwoorden:

1. Niet terugschelden of iemand terugpakken.
2. Een screenshot maken en bewaren.
3. Laten weten dat je het niet oké vindt.
4. Het bericht of account rapporteren of blokkeren.
5. Hulp vragen aan een ouder/verzorger, leerkracht of andere volwassene die je vertrouwt.

Wat zou jij kunnen doen als je ziet dat dit bij iemand anders gebeurt?

Mogelijke antwoorden:

1. Niet meelachen of meedoen met de vervelende opmerkingen.
2. Laten weten dat je het niet oké vindt.
3. Degene die gepest wordt steunen.
4. Samen hulp vragen aan een volwassene.

Vraag eventueel door:

1. Zou jij dit zelf kunnen doen? Waarom wel of niet?
2. Hoe helpt deze actie om het cyberpesten minder te maken of te stoppen?

Tips

1. Om een levendig gevoel toe te voegen, kun je leerlingen om de beurt de tekst laten lezen, waardoor de ervaring nog boeiender wordt.
2. Als je de voorkeur geeft aan een stille quest, kun je het geluid uitschakelen. Navigeer naar het optiemenu van het spel waar je de muziek uit kan zetten.

Verdieping

1. Interactieve schoolplaat - SchoolTV: https://schooltv.nl/link/hackshield/
2. Video - NPO Zapp: Hoe hack je je school?
3. Video - NOS Jeugdjournaal: Kinderen in Den Haag leren hacken
4. Achtergrond - HoeZoMediawijs: Gehackt worden
5. Achtergrond - Laat je niet Hack maken: handleiding tegen Hackers
6. Video - Mr. Right: Omgaan met cyberpesten

Een van mijn leerlingen hackt en gaat misschien de grens over, waar kan ik terecht?

Er zijn verschillende initiatieven waar jongeren legaal aan hun digitale vaardigheden kunnen werken. Daar zou je ze naartoe kunnen verwijzen. Laat ze kennismaken en oefenen op bijvoorbeeld deze websites:

1. Gamechangers https://publicaties.politie.nl/changeyourgame/
2. Crimediggers https://www.crimediggers.nl
3. Cyber workplace https://cyberworkplace.tech
4. Hack in the Class https://hackintheclass.nl Bijv: https://lab.hackintheclass.org/

Waar kun je terecht als je met cyberpesten te maken hebt?

1. Iets vervelends (Pesten, seks, oplichting, lastige gevallen) gebeurd op het internet? Meldknop.nl is een initiatief van Veilig internetten en wordt ondersteund door de politie. Let op: het doen van valse aangifte bij de politie is strafbaar.
2. Met de Kindertelefoon kun je over alles praten.
3. Helpwanted.nl is een website voor kinderen, jongeren en opvoeders die informatie willen of melding willen doen van seksueel misbruik via internet. Helpwanted.nl is een onderdeel van het Expertisebureau Online Kindermisbruik (EOKM). De medewerkers zijn allemaal professionals met kennis over online seksueel misbruik en datgene wat je kunt doen wanneer jij er mee te maken hebt. Natuurlijk behandelen zij alle meldingen vertrouwelijk.
4. Pestweb is bedoeld voor iedereen die in Nederland op school zit en op wat voor manier dan ook met pesten te maken heeft. Niet alleen leerlingen die gepest worden, maar ook kinderen en jongeren die iemand kennen die gepest wordt en pesters zelf, zijn welkom bij Pestweb.
5. https://www.vraaghetdepolitie.nl/pesten-en-online ● https://veiliginternetten.nl/veilig-digitaal-opgroeien/#locatie_d
6. Op de website van Stop Pesten NU vind je tips over hoe jij kan omgaan met pesten. Of je nu zelf pest of gepest wordt. Ook zijn er veel verhalen van anderen (vaak bekende Nederlanders) die vertellen over gepest worden (of pesten). https://www.stoppestennu.nl/voor-leerlingen

Bijlage

Puzzel

Oplossing